Cumalıkızık, Osmanlı sivil mimarisinin en güzel örneklerini günümüze kadar koruyabilmiş ender köylerden... Uludağ'ın Kırkpınar'ından çıkan ve Balıklı Vadisi'nden gürül gürül akan su, Cumalıkızık'ın yanıbaşından geçiyor... Öyle olunca da yöre yeşillikten geçilmiyor... Köyde suyun bol olduğu, hemen her köşe başında bulunan çeşmelerinden de anlaşılıyor.

Yedi Mahallesi var

Cumalıkızık köyü, Dere, Değirmenyeri, Eğrek, Hamam, Köyüstü, Okul ve Orta adlarında 7 ayrı mahalleden oluşuyor. Ana caddesi bulunmuyor... Sokaklar birbirini dik olarak kesmiyor... Zira köy, belirli bir plana bağlı kalmaksızın yapılmış. Evler eğimli olan köy arazisine uyacak şekilde rastgele oturtulmuş.

Sokakları yassı taş

Sokakları yaya ve binek hayvanları ile at ve öküz arabalarının ancak geçebileceği genişlikte yapılmış. Yassı taş döşeli taş sokakların orta kısımları yağışlı günlerde suyun akıp gitmesi için hafif çukur bir kanal şeklinde yapılmış.

Köyde iki kişinin yanyana yürüyemeyeceği kadar dar yollara da rastlanıyor. Evlerin yanyana, sırtsırta olmaları nedeniyle çoğu sokak "çıkmaz" özelliği taşıyor. Yağmur yağdığı zaman geçit vermez derelere dönüşen sokaklarında hala atla dolaşanlara rastlanıyor.

Evleri özgün

Tümü koruma altındaki köyde 270 ev bulunuyor, 180'i kullanılıyor... Diğerleri aslına uygun onarılmayı bekliyor... Evler genelde üç katlı. Zemin, birinci kat ve avlular sokak döşemesine uygun molaz, taş ve ahşap hatıllı duvarlarla örülmüş... Evin içi görülmesin diye pencereler üst kata yerleştirilmiş, kafesli veya cumbalı yapılmış.

Kapıları cevizden

Kapılar genelde ceviz ağacından ve çift kanatlı yapılmış... Bağlantılar ve kapı tokmaklarında dövme kullanılmış... Hayatların zemini yassı taş kaplanmış... Evin her işinin yapıldığı hayat bölümüne bir de fırın oturtulmuş... Yatak odaları, kışlık oturma odaları üst katlarda çözülmüş.

Çatıları

Kırma çatılar alaturka kiremit kaplanmış... Çatı çıkıntıları özellikle geniş tutulmuş... Böylece yağmurlu havalarda yoldan geçenlere altına sığınacakları bir yer yaratılmış... Ayrıca yağan yağmurun evlerin duvarına zarar vermesi önlenmiş.

Turizm gibisi yok

Köyün çevresi yakın tarihe kadar kestane ağaçlarıyla çevriliymiş... Ancak, "mürekkep hastalığı" bir kanser gibi gelip yerleşmiş... Uzun yıllar köyün ana gelir kaynağı olan kestaneciliği kısa sürede yok etmiş... Dar alanlarda yapılan meyve ve sebzecilik köyün tek geçim kaynağı olmuş.

Şimdilerdeyse turizm ön plana çıkmış... Yeni bir gelir kapısı açılmış... Nitekim, her köşesinde yeme-içme yerleri açılmış, az da olsa pansiyonculuk başlamış, hemen her evin önüne açılan minik tezgahlarda "ev işi" ürünler satılır olmuş...

Yetmemiş, köyün girişindeki meydanın iki yanına geniş tezgahlar açılmış... Reçelden turşuya, mantıdan erişteye, fasulyeden cevize, mevsimlik meyveden sebzeye ne ararsanız satılır olmuş... Köyün geliri artmış...

Adı nereden geliyor?

Cıvardaki köyler Osmanlı'nın Bursa havalisine yerleşmesinin ardından kurulmuş. Uludağın kuzeyindeki dik etekler ile vadilerin arasında sıkışıp kalan yöre köylerine bu konumlarından dolayı "Kızık" adı verilmiş.

Köyleri birbirinden ayırmak için dereye yakın olanına Derekızık, fidye verene Fidyekızık, un değirmeni olana Değirmenkızık, hamamı olana Hamamlıkızık ve topluca gidilerek Cuma namazı kılınana Cumalıkızık denilmiş... Bayındırlıkızık da varmış ama o artık tarih olmuş...

Bursa'dan Ankara yönüne giderken 10. kilometrede OPET benzincisini geçtikten hemen sonra sağ köşede "Osmanlı et-mangal"ı ve "Cumalıkızık" tabelasını göreceksiniz. Yanından sağa sapıp devam ediniz 3 kilometre sonra köydesiniz. Aracınızı, okulun park yeri olarak kullanılan bahçesine park edebilirsiniz.

Otonuz yoksa, Bursa eski garajlardan kalkan minibüslerle veya Heykel'den kalkan otobüslerle ulaşabilirsiniz.

Konak (Hatçe'nin yeri)

Konak Pansiyon taş duvarlarla çevrili bir avlu içinde bulunuyor. Hemen karşısındaki İki katlı ahşap restoranın alt katı mutfak olarak kullanılıyor. Yazın taş zeminli avlusuna da masa atılıyor. Köydeki tek turizm belgeli restoran olma özelliğini taşıyor. Burada yeme-içme cinsinden hemen ne ararsanız bulunuyor. Köyde içki servisi yapılan tek yer de burası... Sahibi Nuri Işık. Tel: 0224 372 7607

Mavi Boncuklu Ev

Burası köyün en sevimli ve bahçe düzenlemesi en iyi yapılmış mekanlarından. Ana binasının üst katı pansiyon olarak kullanılıyor. Mutfak ve restoran avludaki müştemilatlarda çözülmüş. Ihlamur ağaçlarının gölgelediği bahçesinde yeşillik o kadar yoğun ki, yazın bir masada oturan diğerini biraz zor görüyor. Tel: 0224 373 0955

Köyün daracık sokaklarında dolaşmanın keyfi çıkarılır.
Ev yapımı yöresel ürünler alınır.
Bol bol gözleme yenir.

İnsanları güzel